Bí Kíp "Phá Đảo" Nguyên lý kế toán / Principles of Accounting

Nắm mạch từ bản chất kế toán và báo cáo tài chính đến Nợ/Có, đo lường, chứng từ – sổ sách và quy trình ghi nhận nghiệp vụ trong doanh nghiệp sản xuất.

Hướng Dẫn Ôn Tập Hiệu Quả

✓Học bằng sơ đồ và bảng: đối chiếu luồng hạch toán, tài khoản chữ T và cấu trúc báo cáo.

✓Thử ngay tương tác: phân loại, sắp xếp, ghép khái niệm, dựng bút toán và xem lại ví dụ.

✓Tính với công thức đã học: dùng máy tính để kiểm tra từng bước; tự hoàn thiện các bài chưa có lời giải mẫu.

Chương 1: Introduction to Accounting

Mục tiêu trọng tâm: Hiểu nhu cầu và chu trình kế toán, người dùng thông tin, đối tượng kế toán, phương trình kế toán, 4 giả định, 7 nguyên tắc, các phương pháp và môi trường kế toán.

Bản đồ chương: từ quan sát đến thông tin

Chu trình gồm đúng 5 giai đoạn; ví dụ ABC Bakery dùng nguyên dữ liệu đã cho.

Accounting — định nghĩa theo Luật Kế toán

Accounting gồm việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế – tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động. Đối chiếu thêm các định nghĩa từ FASB và French Accounting Council.

Hai chức năng được nhấn mạnh

① Cung cấp thông tin về kết quả tài chính. ② Quản lý/kiểm tra các hiện tượng kinh tế – tài chính và tư vấn cho nhà quản lý về giải pháp kinh tế.

👀 Observing
Nhận diện sự kiện & đầu vào

→

📏 Measuring
Đo bằng hiện vật / thời gian

→

🧮 Calculating
Quy về chỉ tiêu tiền tệ

→

📒 Recording
Phân loại & tổng hợp

→

📊 Providing information
Báo cáo cho quyết định

Ví dụ — ABC Bakery

Đầu vào đo lường

Bột 2 kg; đường 0.5 kg; trứng 10; sữa 1 lít; khấu hao máy 2 giờ; lao động 2 giờ.

Giá trị tính toán (1.000 đồng)

50, 20, 30, 50, 150, 200 → tổng giá thành sản phẩm 500; giá bán 600; lãi gộp được hiển thị 100.

Kế toán phục vụ ai?

Cùng là thông tin kế toán nhưng managerial accounting và financial accounting khác nhau theo các chiều đã nêu.

Chiều so sánh	Managerial accounting	Financial accounting
Người dùng	Nội bộ: managers / board	Bên ngoài: shareholders, government agencies, banks, investors…
Thời điểm	Nhanh, kịp thời; có thể dùng ước tính	Định kỳ, tổng hợp
Tính bắt buộc pháp lý	Theo nhu cầu quản trị	Theo yêu cầu báo cáo bên ngoài
Định hướng	Phục vụ quyết định nội bộ	Phản ánh thông tin tài chính cho người dùng bên ngoài
Thước đo	Tiền tệ và phi tiền tệ	Chủ yếu tổng hợp theo hệ thống báo cáo
Phạm vi / chi tiết	Chi tiết, phân tích	Tổng hợp
Chuẩn mực / tính khách quan	Linh hoạt hơn theo nhu cầu	Nhấn mạnh chuẩn mực và tính khách quan

Yêu cầu thông tin kế toán

Đầy đủ
Dễ hiểu / rõ ràng / chính xác
Kịp thời
Phản ánh trung thực, không thiên lệch
Có thể so sánh và liên tục

Trách nhiệm kế toán

Thu thập, xử lý dữ liệu theo chuẩn mực/chính sách
Kiểm tra thu–chi, nghĩa vụ và thanh toán nợ
Kiểm soát tài sản và nguồn hình thành
Phân tích, tư vấn quản lý
Cung cấp thông tin theo yêu cầu pháp luật

Lưu ý: Cần phân biệt yêu cầu “chính xác tuyệt đối” (absolutely accurate) về thông tin hữu ích với nguyên tắc trọng yếu (materiality) trong kế toán — nơi cho phép các sai lệch không trọng yếu.

Đối tượng kế toán & phương trình nền tảng

Asset, Liability và Equity là ba khối phải phân biệt trước khi học Nợ/Có.

Asset — Tài sản

Nguồn lực kinh tế hiện tại do đơn vị kiểm soát do kết quả của các sự kiện trong quá khứ.

Liability — Nợ phải trả

Nghĩa vụ hiện tại phải chuyển giao nguồn lực kinh tế do kết quả của các sự kiện trong quá khứ.

Equity — Vốn chủ sở hữu

Lợi ích còn lại trong tài sản sau khi trừ nợ phải trả.

Assets = Liabilities + Equity

Phương trình cân bằng dùng xuyên suốt Chương 1–2.

Phân loại tài sản

Current assets: tiền và tài sản được chuyển đổi/bán/sử dụng trong không quá 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh bình thường từ ngày báo cáo. Non-current assets: các tài sản còn lại.

Nguồn hình thành tài sản

Liabilities: trade payables, taxes, employee payables, borrowings… Equity: owner’s equity, undistributed profit after tax, funds…

🧩 Phân loại kéo-thả: Asset / Liability / Equity

Kéo các thẻ vào đúng nhóm. Có thể click một thẻ rồi click vùng đích nếu không dùng chuột kéo.

Asset

Liability

Equity

Ví dụ — thành lập công ty Ms. Tim

Cash on hand required 120; factory 400 cash; goods 210 gồm 140 cash + 70 on account; truck 500 cash; mortgage/loan 200; bank deposit 200. Bảng hiển thị Trade payables 70 và Bank loans 200. Đơn vị: triệu đồng.

4 giả định & 7 nguyên tắc

Phần cần nhớ theo “ý nghĩa → dấu hiệu nhận biết → ví dụ trong bài”.

Economic entity

Tách đơn vị kế toán khỏi chủ sở hữu, quản lý và đơn vị khác.

Going concern

Giả định tiếp tục hoạt động trong tương lai gần, ít nhất sau 12 tháng, nếu không có ý định giải thể/thu hẹp nghiêm trọng.

Monetary unit

Ghi nhận giao dịch có thể biểu hiện bằng tiền; sức mua thay đổi có thể cần xử lý để báo cáo hợp lý/có thể so sánh.

Accounting period

Chia hoạt động liên tục thành kỳ tháng/quý/năm để cung cấp thông tin kịp thời.

Nguyên tắc	Quy tắc	Ví dụ
Accrual basis	Ghi nhận trong kỳ sự kiện xảy ra, không phụ thuộc lúc thu/chi tiền.	Bán chịu 500m tháng 12/N1.
Cost / historical cost	Ghi nhận ban đầu theo historical/original cost; một số khoản mục nhạy thị trường có thể theo fair value tại ngày báo cáo sau ghi nhận ban đầu.	TSCĐ 500m N1; market value 700m N3.
Substance over form	Phản ánh bản chất giao dịch hơn là hình thức/tên gọi; điểm này không được trình bày chính thức như nguyên tắc cơ bản trong Luật Kế toán/VAS nhưng xuất hiện như yêu cầu ở VAS 01 và VAS 21.	Bán 100 A @200, tặng 100 B; B giá thường 20/đv.
Conservatism	Thận trọng khi bất định; không lập dự phòng quá mức; không ghi cao tài sản/thu nhập hoặc thấp nợ/chi phí.	Hàng cao cấp cost 100m / NRV 80m; hàng thường 50m / NRV 60m.
Matching	Ghi nhận doanh thu đi cùng chi phí liên quan tạo doanh thu.	Rental revenue 400; Jan depreciation 300; Feb planned repair 50.
Consistency	Chính sách/phương pháp áp dụng nhất quán ít nhất trong kỳ năm; thay đổi phải nêu lý do/ảnh hưởng.	Truck 1,200m; life 12→10 năm; Y1 120/100/20; Y2 130/120/10.
Materiality	Trọng yếu phụ thuộc quy mô và bản chất, cả định lượng và định tính.	Bộ bàn ghế 500,000 VND vs máy 550,000,000 VND; cùng life 2 năm; tình huống đều expense January.

🎯 Nhận diện nguyên tắc

🪪 11 flashcards: 4 assumptions + 7 principles

Phương pháp kế toán & môi trường

Môn học giới thiệu 4 phương pháp kế toán chủ yếu; sơ đồ tập trung vào các mối liên hệ chính.

Accounting documentsAccountsAccounting methodsFinancial reportsCosting (input)Costing (output)

Legal environmentProfessional organizationAccounting EnvironmentInformation technologyProfessional ethicsBusiness environment

Giới hạn dữ liệu: Tự nghiên cứu hệ thống văn bản pháp lý kế toán Việt Nam, nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp và so sánh loại hình doanh nghiệp. Đây là câu hỏi mở, chưa có đáp án mẫu.

Luyện câu hỏi trắc nghiệm

Thử sức với bốn câu hỏi để kiểm tra kiến thức.

📝 4 câu ôn tập

Chương 2: Financial Statements

Mục tiêu trọng tâm: Phân biệt financial position, performance, cash flows và notes; đọc cấu trúc SFP, hiểu bốn dạng tác động giao dịch, mạch P&L và quan hệ dòng tiền.

Bốn loại thông tin trên báo cáo tài chính

Ghép “thông tin gì” với “báo cáo nào” và “thời điểm/kỳ”.

Financial position

Assets, equity, liabilities — trình bày trên Statement of Financial Position tại một thời điểm.

Financial performance

Revenues, expenses và kết quả — trình bày trên P&L trong một kỳ.

Cash flows

Cash inflows/outflows — trình bày trên Cash Flow Statement.

Notes

Bổ sung chi tiết về position/performance/cash flows, tài nguyên phi tài chính và thông tin quan trọng khác.

🔗 Financial-statement matching

Statement of Financial Position — cấu trúc & cân bằng

Báo cáo tình hình tài chính có thể trình bày theo dạng ngang (horizontal) hoặc dạng dọc (vertical), đều có số dư đầu kỳ/cuối kỳ và chữ ký theo quy định.

Use 1

Đánh giá quy mô doanh nghiệp và cơ cấu tài sản.

Use 2

Đánh giá mức độ tự chủ tài chính và nghĩa vụ.

Use 3

Đánh giá khả năng thanh toán.

Tài sản được sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần (decreasing liquidity); Nợ phải trả & Vốn chủ sở hữu theo thời hạn trả nợ (decreasing solvency).

Horizontal form

ASSETS

Opening balance
Closing balance

LIABILITIES & EQUITY

Opening balance
Closing balance

Assets ở trái; L&E ở phải; tổng hai bên bằng nhau.

Vertical form

ASSETS — opening / closing

LIABILITIES & EQUITY — opening / closing

TOTAL equality + signatures

Total Assets = Total Liabilities & Equity

So sánh Companies A / B / C — đơn vị 1.000 VND

Khoản mục	Công ty A	Công ty B	Công ty C
Tài sản ngắn hạn	800,000	4,000,000	6,000,000
Tài sản dài hạn	1,200,000	10,000,000	4,000,000
Tổng tài sản	2,000,000	14,000,000	10,000,000
Nợ ngắn hạn	400,000	6,000,000	2,500,000
Nợ dài hạn	500,000	5,000,000	2,000,000
Vốn chủ sở hữu	1,100,000	3,000,000	5,500,000
Tổng Nợ & VCSH	2,000,000	14,000,000	10,000,000

Hãy so sánh tình hình tài chính của ba công ty và tự chọn phương án dựa trên số liệu.

Bốn dạng tác động của giao dịch lên SFP

Một-side transactions chỉ đổi cơ cấu; two-side transactions làm tổng hai bên thay đổi cùng lượng.

Case 1

Asset A ↑, Asset B ↓ → total assets unchanged.

Case 2

Một L&E ↑, một L&E ↓ → total L&E unchanged.

Case 3

Asset và L&E ↑ cùng nhau → hai tổng tăng bằng nhau.

Case 4

Asset và L&E ↓ cùng nhau → hai tổng giảm bằng nhau.

🎛️ SFP transaction-impact simulator — Hoa Huong Duong

T3 Company — mô phỏng

Opening: Cash 200; Bank 300; Inventory 500; total 1,000; Owner’s equity 1,000 (million VND).

Deposit cash to bank 50.
Purchase inventory on account 60.
Use bank deposits to settle seller debt 10.
Borrow from bank to repay seller 20.

Ending Bảng dữ liệu: Cash 150; Bank 340; Inventory 560; Total assets 1,050; Owner’s equity 1,000; Trade payables 30; Borrowings 20; Total L&E 1,050.

P&L — mạch từ Sales đến Profit after tax

Học theo quan hệ nội dung; số thứ tự line item có thể khác giữa các bảng.

Sales = Quantity × Unit price

Net sales = Sales − Sales deductions

COGS = Quantity × Unit cost

Gross profit = Net sales − COGS

Net operating profit = Gross profit + Financial revenue − Financial expenses − Selling expenses − G&A expenses

Other profit = Other income − Other expenses

Profit before tax = Net operating profit + Other profit

Income tax expense = Profit before tax × tax rate

Profit after tax = Profit before tax − income tax expense

Lưu ý: Có hai cách đánh số khác nhau cho một số line item (đặc biệt net operating profit / other income / other expense). Hoạt động dưới đây chấm theo mạch nội dung, không chấm theo số item tranh chấp.

↕️ Sắp xếp mạch P&L

Bài ABC — P&L May/X (chưa có lời giải mẫu)

Products sold 400; unit cost 10,000 VND; selling price 14,000 VND; sales allowance 200,000; financial revenue 3,000,000; other income 500,000; selling expenses 1,500,000; G&A 2,000,000; financial expenses 1,000,000; other expenses 300,000; income-tax rate 20%.

Bài tự luyện chưa có kết quả mẫu. Dùng máy tính công thức để kiểm tra từng bước tính.

Cash Flow Statement & Notes

Cash flow tập trung vào dòng tiền; Notes bổ sung cách tính, chi tiết và thông tin quan trọng.

Net cash flows = Cash inflows − Cash outflows

Cash Flow Statement phản ánh opening cash balance, inflows, outflows và closing cash balance.

Sơ đồ minh họa operating, investing, financing activities.

Notes

Có thể giải thích phương pháp tính, chi tiết position/performance/cash flows, tài nguyên phi tài chính và thông tin quan trọng khác.

Lưu ý về ví dụ Company A/B: chưa đủ thông tin để xác định từng cột. Phần này ôn khái niệm và công thức dòng tiền thuần.

Gợi ý ôn tập: ⚠ Lưu ý: cách đánh số mục của Chapter 2 có điểm không nhất quán; phần này sắp xếp theo trình tự khái niệm.

Chương 3: Accounts and Double Entries

Mục tiêu trọng tâm: Thành thạo cấu trúc tài khoản, quy tắc Debit/Credit, double entry, journalizing, general/subsidiary accounting, Trial Balance và Chart of Accounts.

T-account: Debit trái, Credit phải — nhưng không đồng nghĩa tăng/giảm

Ý nghĩa tăng/giảm phụ thuộc loại tài khoản.

Account balance

Balance là chênh lệch giữa total Debits và total Credits có tính beginning balance. Debit total > Credit → Debit balance; Credit total > Debit → Credit balance; bằng nhau → zero.

Temporary vs permanent

Temporary: income-statement và income-summary accounts, đóng cuối kỳ. Permanent: assets, liabilities, owner’s equity, carry forward sang kỳ sau.

Asset account

Debit

Increase

Normal balance

Credit

Decrease

Liability / Equity

Debit

Decrease

Credit

Increase

Normal balance

Revenue / other income

Increase: Credit. Decrease/close: Debit. No ending balance.

Expenses

Increase: Debit. Decrease/close: Credit. No ending balance.

Income summary

Credit receives transferred revenues/income and transferred loss; Debit receives transferred expenses and transferred profit; no ending balance.

Ngoại lệ cần nhớ: dual-nature accounts có thể có Debit hoặc Credit balance. Contra-accounts có cấu trúc ngược với tài khoản cơ bản mà chúng điều chỉnh.

CB = OB + increases − decreases

Asset CB = OB + Debit − Credit

L&E CB = OB + Credit − Debit

⚡ Debit / Credit drill

T-account mô phỏng

Chọn ví dụ để xem movement và closing balance đúng theo bài.

📒 T-account posting tool

Double entry & journalizing

Mỗi giao dịch: ít nhất hai tài khoản, ít nhất một Debit và một Credit, tổng Debit = tổng Credit.

1. Basic analysis

→

2. Equation analysis

→

3. Double entry

→

4. Journalizing

🧱 Lập bút toán nhật ký — Ví dụ minh họa

General vs subsidiary accounting

Ghi đồng thời, cấu trúc nhất quán và phải reconcile.

General accounting

Level-1 accounts; dùng monetary measure; cung cấp thông tin quản lý tổng quát.

Subsidiary accounting

Level-2/3 accounts; có thể dùng tiền, hiện vật, thời gian; cung cấp thông tin chi tiết.

General-account balance = Σ subaccount balances

General increases/decreases = Σ subaccount increases/decreases

Supplier M sub-ledger — million VND

OB Cr	Mov. Dr	Mov. Cr	CB Cr
900	500	300	700

Raw Materials — Cotton sub-ledger

Mốc	Số lượng (kg)	Đơn giá	Thành tiền
Đầu kỳ	4,000	15	60,000
08/6 — nhập	3,500	15	52,500
12/6 — nhập	6,000	15	90,000
15/6 — xuất	8,000	15	120,000
Tổng nhập	9,500		142,500
Tổng xuất	8,000		120,000
Cuối kỳ	5,500		82,500

General account 152 — July Year X, million VND

OB 250. 11/7 document 203: Purchases A, ref 111, Debit 150. 20/7 document 304: Used in production, ref 621, Credit 100. Total movements Dr 150 / Cr 100. Closing Debit 300.

🧮 Reconciliation check

Trial Balance & accounting cycle

Trial Balance kiểm tra equality toán học sau posting; equality không bảo đảm đã loại trừ mọi loại lỗi.

Total Debit balances = Total Credit balances; Total Debits = Total Credits

List account titles & balances in proper columns

→

Total columns

→

Verify equality

Tài khoản	OB Dr	OB Cr	Mov. Dr	Mov. Cr	CB Dr	CB Cr
Cash on hand	1,000		50	78	972
Cash in banks	10,000		100	522	9,578
Merchandise	5,000		1,500	0	6,500
Tangible assets	0		500	0	500
Borrowings & finance lease liabilities		1,500	200	400		1,700
Trade payable		500	600	1,300		1,200
Owner’s equity		13,000	0	1,450		14,450
Retained earnings		1,000	800	0		200
TOTAL	16,000	16,000	3,750	3,750	17,550	17,550

🔢 Trial Balance fill-in

Điền ba tổng bị ẩn từ bảng.

Movements — Debit totalMovements — Credit totalClosing balances — Debit total

Beginning: open accounts

→

During: journalize & post

→

End: closing entries + statements

Integrated Example — ending Balance Sheet

Opening (million VND): Cash 30; Raw materials 20; Tangible assets 500; Borrowings 20; Trade payable 10; Owner’s equity 520; totals 550.

Dr Trade payable 10 / Cr Bank loans 10.
Dr Raw materials 20 / Cr Trade payable 20.
Dr Tangible asset 150 / Cr Capital 150.
Dr Loans 10; Dr Trade payable 10 / Cr Cash 20.

Tóm tắt kết quả cuối kỳ: Cash 10; Raw materials 40; Tangible asset 650; Borrowings 20; Trade payable 10; Owner’s equity 670; totals 700.

Chart of Accounts — anatomy

Phần giải thích vị trí dừng ở chữ số thứ 4; các mã 5–6 chữ số chỉ dùng để tra cứu, không suy diễn thêm ý nghĩa vị trí.

Digit 1

Type

Digit 2

Group

Digit 3

Level-1 account number

Digit 4

Level-2 number

1121 → Type 1 Asset → Group 11 Cash → 112 (Cash in banks) → 1121 Cash in banks VND.

Economic-content types

1 Current asset; 2 Non-current asset; 3 Liabilities; 4 Owner’s equity; 5 Revenues; 6 Cost of production/business; 7 Other income; 8 Other expenses; 9 Income summary.

Other classification bases

Degree of generalization; economic content; relationship with financial statements; uses and structure. Types 1–4 are permanent/balance-sheet accounts; Types 5–9 are temporary/income-statement accounts.

Hai cách gọi cần lưu ý: ⚠ Lưu ý: tài khoản 112 có hai cách gọi “Cash in banks” và “Demand deposit / Tiền gửi không kỳ hạn”. Các tài liệu được nhắc gồm Circular 200 và bảng ghi nhãn Circular 99/2025/TT-BTC; phần này không dùng để xác định quy định hiện hành.

Nhà cung cấp	OB Cr	Mov. Dr	Mov. Cr	CB Cr
M	900	500	300	700
N	400	100	200	500
… các nhà cung cấp khác	…	…	…	…
Tổng	2,000	800	600	1,400

Chương 5: Accounting Documents, Accounting Books and Physical Counts

Mục tiêu trọng tâm: Hiểu chứng từ, luân chuyển chứng từ, kiểm kê, sổ kế toán, phương pháp sửa sổ và theo dõi transaction từ journal sang ledger.

Accounting documents

Chứng từ là hard/soft copy phản ánh transaction đã xảy ra và hoàn thành, làm căn cứ ghi sổ.

Required contents

Tên/mã chứng từ; ngày
Tên/địa chỉ bên lập và bên nhận
Nội dung giao dịch
Số lượng, đơn giá, số tiền, tổng tiền
Chữ ký/họ tên người lập, duyệt và liên quan

Valid vs legal-compliance

Valid: đủ nội dung, đúng thực tế về không gian/thời gian/địa điểm/số lượng/số tiền; tính toán đúng phương pháp/kết quả. Legal-compliance: valid và giao dịch được pháp luật cho phép.

By content

Monetary; inventory; sales; fixed assets; labour/salary.

By procedure

Original documents vs accounting vouchers.

By use

Compliance; command; combined.

By place made

Internal vs external.

🗂️ Document classification matching

Mẫu chứng từ — dữ liệu minh họa

Receipt Form 01-TT; Payment Form 02-TT — tham chiếu Circular No. 200/2014/TT-BTC dated 22 Dec 2014.
BIDV Credit Note 19/12/2016: 3,500,000 VND.
VietinBank Debit Note 02/03/2016: 65,133,959 VND.
UEL → Sở GD&ĐT TP.HCM: 36×18,000,000 = 648,000,000; 4×22,000,000 = 88,000,000; total 736,000,000.
VAT Invoice 28/05/2019: 500×56,440 = 28,220,000; 500×38,400 = 19,200,000; 300×53,573 = 16,071,900; goods 63,491,900; VAT 10% = 6,349,190; payment 69,841,090 VND.

Bảng tóm tắt các thông tin cần đọc; logo, chữ ký và ô trống không dùng để làm bài.

Document flow & 5 bước luân chuyển

Sales departmentFactoryStoreAccounting department

1. Prepare / receive / process

→

2. Check / sign

→

3. Complete

→

4. Circulate & record

→

5. Store / preserve

↕️ Five-step process reorder

Physical count

Cân/đo/đếm, xác nhận chất lượng/giá trị, so actual với book và xử lý chênh lệch trước FS.

Khi nào cần physical count?

Annual period-end before financial statements; change of legal form; division/merger/acquisition; disasters; revaluation required by law.

By scope

Comprehensive vs partial.

By period

Periodic vs unscheduled / spot.

By method

Physical count cho cash/tangible assets; reconciliation cho tài sản do người khác giữ, bank cash, receivables…

🧠 Physical-count classification quiz

Accounting books: Open → Record → Close

Open
Beginning / establishment; opening balances; legal details & signatures

→

Record
Chứng từ hợp lệ; ghi chép liên tục, rõ ràng, có hệ thống

→

Close
Totals & closing balances before FS / count / legal requirement

By recording method

Chronological; systematic; combined.

By synthesis level

General books vs subsidiary books.

By format

Loose leaf; computerized; bounded.

Quy tắc ghi sổ

Dựa trên chứng từ hợp lệ; đúng trình tự/phương pháp; rõ ràng, liên tục, hệ thống; không dùng red/pencil; gạch phần trống; không viết tắt/chèn/bỏ dòng; chuyển total qua trang; sửa lỗi theo phương pháp quy định.

Accounting forms listed

General Journal; General Journal–General Ledger; Bookkeeping document; Document–Journal. Computerized accounting chọn một trong bốn hình thức.

General Journal / General Ledger illustration

Sổ	Dòng dữ liệu
General Journal — Oct Year N	Brought forward Dr/Cr 1,000; PT01 2/10: Dr 111 = 10, Cr 112 = 10; PC12 3/10: Dr 331 = 40, Cr 111 = 40; carried forward Dr/Cr 1,050.
General Ledger — 111	OB Dr 50; PT01 Dr 10; PC12 Cr 40; CB Dr 20.

Correcting accounting books

Manual books có đúng 3 phương pháp.

Rectification

Gạch lỗi, viết đúng phía trên, chief accountant ký gần đó. Dùng khi lỗi diễn giải không liên quan account hoặc không ảnh hưởng total.

Negative amount / reversing

Ghi entry sai dưới dạng âm trong ngoặc rồi ghi entry đúng. Dùng khi sai account, amount ghi lớn hơn đúng, hoặc ghi trùng.

Adjustment

Lập correcting note và ghi chênh lệch/giao dịch bỏ sót. Dùng khi amount ghi nhỏ hơn đúng hoặc bỏ sót.

🛠️ Correction-method scenario selector

Morning Sun: journal → ledger 111

Theo dõi transaction từ General Journal sang Cash on hand ledger.

⚠ Lưu ý về ngày: Ngày transportation cost chưa thống nhất: mô tả ghi Sep 19, General Journal ghi 18/9. Chú ý khác biệt này khi đối chiếu.

General Journal — ví dụ ghi sổ

Date	Account	Dr	Cr
18/9	156 Merchandise	500,000,000
18/9	133 Deductible VAT	50,000,000
18/9	112 Cash in banks		550,000,000
18/9 (journal)	156 Transportation-in	2,000,000
18/9 (journal)	133 VAT	200,000
18/9 (journal)	111 Cash on hand		2,200,000
21/9	111 Cash on hand	62,200,000
21/9	112 Cash in banks		62,200,000

General Ledger — 111

Item	Debit	Credit
Opening balance	20,000,000
Transportation-in		2,000,000
VAT on transport		200,000
Withdrawal from bank	62,200,000
Total movement	62,200,000	2,200,000
Closing Debit balance	80,000,000

🔎 Journal-to-ledger trace

Chương 6: Recording Business Transactions in a Manufacturer

Mục tiêu trọng tâm: Kết nối nguyên vật liệu, TSCĐ, tiền lương, chi phí sản xuất, thành phẩm, bán hàng, chi phí hoạt động và khóa sổ thành một dòng nghiệp vụ thống nhất.

Raw materials & fixed assets

Account 152 — Raw materials

Raw materials trực tiếp tham gia sản xuất và giá trị được chuyển vào product cost.

Raw materials cost = Purchase cost + non-refundable taxes + directly attributable cost − trade discounts / purchase allowances

152

Debit

Costs received

Ending balance = ending raw-material cost

Credit

Costs issued

Purchase: Dr 152; Dr 133 / Cr 111/112/331…

Issue: Dr 621/627/641/642 / Cr 152.

Fixed assets — 211 / 213 / 214

Tangible examples: buildings/structures, machinery/equipment, vehicles. Intangible examples: right-of-use land, copyright, patent, trademarks/brand name.

Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình: lợi ích kinh tế trong tương lai có khả năng thu được; nguyên giá xác định đáng tin cậy; thời gian sử dụng trên 1 năm; thỏa mãn tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành.

Carrying amount = fixed-asset cost − accumulated depreciation

Acquisition: Dr 211/213; Dr 133 / Cr 111/112/331/341…

Depreciation: Dr 627/641/642 / Cr 214.

Disposal: Các bút toán xóa sổ, chi phí và thu thanh lý sử dụng 811, 214, 211, cash/payable, 711, 3331.

Lưu ý: Phần này chưa nêu ngưỡng giá trị để phân loại TSCĐ. Không suy ra ngưỡng từ các ví dụ.

Payroll & deductions — 334 / 338

Payable to employee

Tổng số tiền người lao động được trả để thực hiện công việc theo định nghĩa đã học.

334 — Payable to employees

Debit

Salaries/wages paid

Salary deductions

Credit

Salaries/wages payable

Normal balance: Credit

338 — Other payables

Debit

Payment / submission

Credit

Determination / accrual

Credit balance = unpaid deductions

Khoản trích	Người lao động	Doanh nghiệp	Tổng
Kinh phí công đoàn	0% (ký hiệu “/”)	2%	2%
BHXH	8%	17.5%	25.5%
BHYT	1.5%	3%	4.5%
BHTN	1%	1%	2%
Tổng	10.5%	23.5%	34%

Dữ liệu thực hành: Bảng tỷ lệ dùng cho bài tập, chưa xác nhận hiệu lực pháp lý hiện tại.

Production cost → finished goods

621 — Direct materials

Dr 621 / Cr 152 → cuối kỳ Dr 154 / Cr 621.

622 — Direct labor

Dr 622 / Cr 334; employer deductions Dr 622 / Cr 338 → cuối kỳ Dr 154 / Cr 622.

627 — Production overhead

Dr 627 / Cr 152/153, 214, 334/338, 111/112/331… → cuối kỳ Dr 154 / Cr 627.

Cost of finished goods = Opening WIP + Production costs incurred − Closing WIP

Unit cost = Cost of finished goods ÷ Units of finished goods

🧮 Production-cost calculator

Opening WIPProduction costs incurredClosing WIPUnits finished

Manufacturing cost-flow map

Click từng node để xem các đường bút toán cho phép.

🗺️ Integrated Luồng minh họa

Sales, operating expenses & closing

Sale

Revenue: Dr 111/112/131… total payment / Cr 511 net selling price / Cr 3331 VAT payable.

COGS simultaneously: Dr 632 / Cr 154/155/156.

Operating expenses

Selling: Dr 641 (+Dr 133 if any) / Cr 334/338, 152/153, 214, 111/112/141/331…

G&A: Dr 642 (+Dr 133 if any) / Cr 334/338, 152/153, 214, 111/112/331…

🧩 Hoàn thiện bút toán

🔗 Account-purpose matching

↕️ Closing-entry sequence

Nội dung cần nhớ: Chapter 6 không bao gồm sales-reduction cases và không đưa corporate income tax vào phần income determination/closing của chương này.

Chart of Accounts Lookup

Mục tiêu trọng tâm: Tra cứu tài khoản theo mã, tên tiếng Anh, tên tiếng Việt và độ sâu của mã.

Bảng tài khoản song ngữ

Code	English	Vietnamese	Depth	Type

Lưu ý thuật ngữ: ⚠ Tài khoản 112 có hai cách gọi tương đương: “Cash in banks” và “Demand deposit / Tiền gửi không kỳ hạn”. Các tài liệu tham chiếu gồm Thông tư 200 và Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Phạm vi giải thích mã tài khoản: đến chữ số thứ 4. Với mã 5–6 chữ số như 41111, 215121, 82111, hãy tra cứu theo tên và mã; không suy rộng quy tắc sang vị trí thứ 5/6.

Review: Formula, Rules & Compact Review

Mục tiêu trọng tâm: Ôn nhanh công thức, quy tắc Debit/Credit và các điểm dễ nhầm.

Formula & Rule Sheet

29 công thức và phương pháp được hệ thống hóa trong trang.

Debit / Credit Master Sheet

Account type	Increase	Decrease / close	Normal balance
Asset	Debit	Credit	Debit
Liability & Equity	Credit	Debit	Credit
Revenue / other income	Credit	Debit / close	None at period end
Expense	Debit	Credit / close	None at period end
Income summary	Receives revenues/income and loss on Credit	Receives expenses and profit on Debit	None at period end

Debit không tự động có nghĩa là increase. Dual-nature accounts có thể có Debit hoặc Credit balance; contra-accounts có cấu trúc ngược với basic account được điều chỉnh.

10 điểm dễ nhầm

Debit không mặc định là increase.
One-side SFP transactions đổi composition nhưng không đổi total.
Temporary accounts close; permanent accounts carry forward.
General và subsidiary accounting ghi đồng thời và phải reconcile.
Perpetual vs periodic khác ở thời điểm theo dõi issues.

Contra-accounts có opposite structure.
Dual-nature accounts có thể có either balance.
Cách đánh số P&L không nhất quán giữa các phần.
⚠ Lưu ý: tài khoản 112 có hai cách gọi.
Morning Sun transportation date khác giữa narrative và journal.

Nội dung ôn tập: Nắm kiến thức cốt lõi rồi chuyển sang phần luyện đề để tự kiểm tra.

Bí Kíp "Phá Đảo" Nguyên lý kế toán / Principles of Accounting

💡Hướng Dẫn Ôn Tập Hiệu Quả

Bản đồ chương: từ quan sát đến thông tin

Accounting — định nghĩa theo Luật Kế toán

Hai chức năng được nhấn mạnh

Đầu vào đo lường

Giá trị tính toán (1.000 đồng)

Kế toán phục vụ ai?

Yêu cầu thông tin kế toán

Trách nhiệm kế toán

Đối tượng kế toán & phương trình nền tảng

Asset — Tài sản

Liability — Nợ phải trả

Equity — Vốn chủ sở hữu

Phân loại tài sản

Nguồn hình thành tài sản

Asset

Liability

Equity

4 giả định & 7 nguyên tắc

Economic entity

Going concern

Monetary unit

Accounting period

Phương pháp kế toán & môi trường

Luyện câu hỏi trắc nghiệm

Bốn loại thông tin trên báo cáo tài chính

Financial position

Financial performance

Cash flows

Notes

Statement of Financial Position — cấu trúc & cân bằng

Use 1

Use 2

Use 3

Horizontal form

Vertical form

Bốn dạng tác động của giao dịch lên SFP

Case 1

Case 2

Case 3

Case 4

P&L — mạch từ Sales đến Profit after tax

Cash Flow Statement & Notes

Notes

T-account: Debit trái, Credit phải — nhưng không đồng nghĩa tăng/giảm

Account balance

Temporary vs permanent

Debit

Credit

Debit

Credit

Revenue / other income

Expenses

Income summary

T-account mô phỏng

Double entry & journalizing

General vs subsidiary accounting

General accounting

Subsidiary accounting

Trial Balance & accounting cycle

Chart of Accounts — anatomy

Economic-content types

Other classification bases

Measurement: biểu hiện đối tượng kế toán bằng tiền

Nguyên tắc ảnh hưởng

Yếu tố ảnh hưởng

Fixed assets — cost, depreciation, carrying amount

Perpetual vs Periodic inventory

Specific identification

FIFO

Weighted Average

Perpetual

Periodic

Cost-flow methods

Example 5/6 — inventory timeline

Accounting documents

Required contents

Valid vs legal-compliance

By content

Hướng Dẫn Ôn Tập Hiệu Quả